Güncelleme:
Büküm ölçüsünü belirleyen şey: V kalıp
Abkant preste sac, üstte bir bıçak ve altta V şeklinde bir kalıp arasında bükülür. Kullanılacak V kalıbın açıklığı; sac kalınlığına, malzemeye ve istenen iç yarıçapa göre seçilir. Yaygın bir başlangıç kuralı, karbon çelikte V açıklığının sac kalınlığının yaklaşık 6–10 katı olmasıdır. Kalın saclarda daha geniş, ince saclarda daha dar V tercih edilir.
Aşağıdaki değerler sektörde kullanılan genel yaklaşımlardır. Kesin değerler atölyedeki kalıp setine ve malzemenin özelliklerine bağlıdır; tasarımınızı bu kurallara göre yapıp son kontrolü üreticiyle birlikte yapmak en güvenli yoldur.
Minimum flanş boyu
Flanş, büküm hattından parçanın kenarına kadar olan bacaktır. Flanş, büküm sırasında V kalıbın iki omzuna da oturabilmelidir; aksi hâlde sac kalıbın içine kayar ve açı tutmaz. Bu nedenle minimum flanş boyu, kabaca V açıklığının yarısından biraz fazladır. Kalınlık arttıkça daha geniş V gerektiği için minimum flanş da büyür.
Kısa flanş zorunluysa parçayı daha uzun kesip büküm sonrası kırpmak ya da tasarımı değiştirmek gerekebilir. Bu yüzden kısa flanşlı parçaları çizim aşamasında konuşmak zaman kazandırır.
İç büküm yarıçapı
Hava bükümde iç yarıçap, büyük ölçüde V açıklığına bağlıdır ve genellikle V açıklığının yaklaşık altıda biri civarında oluşur. Çizimde sac kalınlığına yakın bir iç yarıçap vermek çoğu çelik parça için gerçekçi bir başlangıçtır.
Alüminyum ve bazı sert malzemeler çok küçük yarıçapta bükülürse dış yüzeyde çatlama görülebilir. Bu malzemelerde daha büyük yarıçap seçmek ve mümkünse büküm hattını hadde yönüne dik yerleştirmek önerilir.
Delik ve kesiklerin büküm hattına uzaklığı
Büküm hattına çok yakın delikler bükümde ovalleşir. Genel kural, delik kenarı ile büküm hattı arasında en az sac kalınlığının birkaç katı mesafe bırakmaktır. Bu mesafe sağlanamıyorsa büküm hattı boyunca küçük boşaltma kesikleri (rahatlama) açılabilir ya da delik büküm sonrası delinebilir.
İki bükümün kesiştiği köşelerde de malzemenin yırtılmaması için köşe boşaltma kesiği eklenmelidir. Bu kesikler lazer kesim sırasında kolayca açınıma eklenir.
Geri esneme ve açı toleransı
Sac büküldükten sonra hafifçe geri esner. CNC abkantta bu, programda telafi edilir ve ilk parçada ölçülerek ayarlanır. Paslanmaz ve yüksek mukavemetli çeliklerde geri esneme daha fazladır. Seri işlerde ilk parçanın ölçülüp onaylanması, kalan tüm parçaların aynı açıda çıkmasını sağlar.
Tasarım kontrol listesi
- Flanş boyunu sac kalınlığı ve V açıklığına göre kontrol edin.
- İç yarıçapı en az sac kalınlığı kadar verin; alüminyumda daha büyük seçin.
- Delikleri büküm hattından yeterince uzak tutun ya da boşaltma ekleyin.
- Köşe kesişimlerine boşaltma kesiği koyun.
- Mümkünse 3B model (STEP) gönderin; açınımı kalıp setine göre üretici çıkarsın.